Zekiye ÇAPAN'ın İslami Hayat Dergisi ile Yaptığı Röportaj

PDFYazdıre-Posta

Psikoloji ve Eğitim Danışmanı Zekiye ÇAPAN'ın İslami Hayat Dergisi ile yaptığı röportajdır.

Sayı : 53

Sayfa Sayısı : 6 (14,15,16,17,18,19,)

Fotoğraf Bilgi : ekteki resimler. Uygun şekilde çekilmiş anne çocuk resimleri

Yazar : Hatice Kübra Ergin

Dosya Adı : Röportaj

Başlık : Zekiye Çapan: "Anne İnsani Derinliktir!"

********************************

SPOT:

Çocuğunun duygusal, fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişiminin temelindeki sevgi ve güven duygusunu yavrusunun yüreğinde nakış nakış işleyen sanatkârdır anneler.

********************************

SPOT:

Anne; Yaradan tarafından evladına, Yaradan'ını bilerek, tanıyarak yaşamasında, hayata öncelikle mânâ yönünden bakmasında ilk örnek olmalıdır.

********************************

SPOT:

Anne demek Rasullulah sallallahu aleyhi ve sellem'in bize ulaştırdığı dini, getirdiği günkü tazeliği ile ve mümin teslimiyetiyle dünyaya getirdiği evladına öğreten bir muallim demektir.

********************************

SPOT:

Çocuk başkalarının sevinmesiyle sevinmeyi biliyor, başkalarını sevindirmeyi seviyor ise, insanları da dünyayı da güzelleştirmeyi hedefliyorsa bunu muhakkak ki annede gördüğü kalp ve akıl merkezli tutum ve davranışlarından öğrenmiştir.

********************************

SPOT:

"Tomurcuk derdinde olmayan ağaç odundur." Diyen Necip Fazıl Kısakürek, annenin ve ailenin çocuk yetiştirme derdinin olmasını bu sözüyle ne kadar da güzel ortaya koymuş.

********************************

SPOT:

Biz anneler inancımız, kültürümüz, gelenek, göreneklerimiz örf ve adetlerimizin birleştirici gücünün ortak değerlerinin önemini çocuklarımıza öğretmeden önce kendi hayatımızın şiarı yapmalıyız.

********************************

Zekiye Çapan:

"Anne İnsani Derinliktir!"

Zekiye ÇAPAN, Ardahan'da dünyaya geldi. 28 Şubat'ta başörtülü çalışmasından dolayı İç İşleri Bakanlığı'na şikayet edilince 2000 yılında birçok hakkından mahrum kalarak, emekliliğe ayrıldı. Ak partide çeşitli görevler yürüttü ve milletvekilliğine aday gösterildi.

Lisans öğrenimini Newport Üniversitesinde, Psikoloji Bölümünde okudu. İstanbul Fatih Üniversitesinde, Aile Danışmanlığı okudu. ''Çocuk Gelişiminde Oyunun Önemi'' konulu lisans bitirme tezini kitap olarak yayınlamaya hazırlamaktadır. Halen kurucusu olduğu "İÇDEM" de Psikolojik ve Eğitim Danışmanı olarak hizmet vermektedir. Aynı zamanda Av. Şafak Hastaneler grubunun Eğitim Direktörlüğünü, Öz Kevser vakfının da Eğitim Danışmanlığını yürütmektedir. Evli ve 3 çocuk annesidir.

Hem kendini yetiştirmiş, toplumsal hizmetlerde önemli roller almış ama aynı zamanda anneliğini yaşamayı ihmal etmemiş bir hanım olarak zekiye Çapanla sizin için sohbet ettik.

İslamî Hayat: Zekiye Hanım, öncelikle bize zaman ayırdığınız için teşekkür ederim. İstanbul'daki hanımlar sizi dergâhlarımızda yaptığınız çok kıymetli sohbetlerinizden biraz tanıyorlar. Ama biz sizin değerli bilgilerinizi bütün yurdumuzdaki hanımlara ulaştırmak istiyoruz. Öncelikle "Annelik nedir, annenin önemi nedir?" diye sormak istiyoruz.

Zekiye Çapan: Anne insani derinliktir. Çünkü İnsanoğlunun yaratılışındaki anlamlı yaşam temelinin her türlü ilişkisinin ilk tuğlasını koyarak dünya ile tanıştıran ve yaşamı öğreterek ahiret hayatına hazırlayan kişidir anne.

Çocuğunun duygusal, fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişiminin temelindeki sevgi ve güven duygusunu yavrusunun yüreğinde nakış nakış işleyen sanatkârdır anneler. Onun hayata bakışını anlamlandırarak, canlı-cansız varlıklara sevgiyle bakmayı ve her türlü sorumluluklarında muhatabına duyarlı yaşamayı öğretendir. Aile sistemi içerisindeki yaşamıyla, çocuğuna dünyayı anlamlı kılan ilişkileriyle yaşamın amaç ve araçlarını öğreten ilk muallimdir, anneler...

Unutulmaması gerekir ki çocuklar hayattaki ilk güven duygusunu da annenin sıcaklığından ve temel gereksinimlerinin sert veya yumuşak karşılanmasından kaynaklı kazanmaktadır. Yine annenin yaşam duruşunun sıcaklığı, çocuğunun her gelişim sürecindeki ilişki biçimi ile diğer insanlarla ilişkiye girmesi ile başlayan sosyal etkileşim sürecini etkiler. İçinde yaşadığı toplumun kültürel ve değer dizgelerine uygun davranış örüntülerinin de sosyal gelişim içerisinde yer alan bilişsel ve ahlaki gelişim öğelerinin de ilk öğrenildiği adrestir, anneler ve aileler.

İnsanların fizyolojik ve psikolojik gelişiminin ilk ve en önemli adresidir, annelerin tutumu. Yani çocuktaki öz güven ve olumlu benlik algısını geliştirerek, anlayışını ve uyum kapasitesini oluşturan da annelerdir. Çünkü anne hoşgörüsüyle, sevgisiyle, sabrının üretkenliği ile çocuğunun mutluluğunun harcına çimentonun kıvamını ayarlayarak ona yaşam çemberi oluşturan kişidir.

Çocuklarına hayatın ihtiyaç listesindeki önemlileri ve acilleri, araçları ve amaçları öğreterek içselleştiren de yine annelerdir. Kısaca insanın ilişkiler dünyası ve bu ilişki dünyasındaki ahlaki değerleri mayalayarak, insan karakterini şekillendirerek, insanların ve toplumların sevgi, merhamet ve adalet ile birlikte yaşama sanatının da büyük ressamı, annelerdir.

İslamî Hayat: Efendim, siz psikoloji pedagoji alanında eğitim ve hizmetlerinize devam ediyorsunuz. Günümüzde anneler çocuklarının bedensel gelişimini ve beslenmesini önemsiyorlar. Peki çocuğun karakterinin olgunlaşması ve manevi yönden gelişimi konusunda bir anneye düşen görev nedir?

Zekiye Çapan: Anne; Yaradan tarafından evladına, Yaradan'ını bilerek, tanıyarak yaşamasında, hayata öncelikle mana yönünden bakmasında ilk örnek olmalıdır. Hayatının yaşam ajandasındaki bu günün ve yarının imtihanında insanların uzuvlarından en temel uzvu olan kalbine de insani enerjiyi yükleyerek bu anlamda hem yol olup, hem de yolculuğa hazırlayan kişidir anneler...

Bu konuda "Ağaç yaş iken eğilir," sözü annenin ve ailenin sorumluluk anlamındaki değerini en iyi anlatan atasözlerimizden de biridir. Buradan da bakıldığında görüldüğü gibi anne, sevgi, güven, inanç ve huzur kaynağı olduğu gibi insanlık için; yeryüzündeki mesuliyeti en ağır olan bir mühendisliktir de aynı zamanda!...

Çünkü ona o sevgi ve güven duygusunu veren Yaradan'ın vergisi ve muhteşem sırrıyla, Ana Rahminde bir cenin olarak başladığı yaşama "Es selamu Aleykum" der insanoğlu!... Dolayısıyla anne en başından beri imandan etkilenen bir bakışla çocuğunu hayata hazırlayandır/hazırlamalıdır.

Anne demek Rasullulah sallallahu aleyhi ve sellem'in bize ulaştırdığı dini, getirdiği günkü tazeliği ile ve mümin teslimiyetiyle dünyaya getirdiği evladına öğreten bir muallim demektir. Çocuğunu "Yavrum," duygusuyla birlikte "Cennetim," duygusuyla da yetiştirirken tıpkı bir zanaatkâr gibi çocuğunun gelişim dönemlerini dert edinen; okuyarak, sorarak, öğrenerek tutum geliştirip; duygusal ve zihinsel süreçlerinde de sabır denizi olan kişidir, annelerimiz...

Anne, sağlam aile sisteminin kurucusu, geliştiricisi olarak tıpkı sağlam bir binanın sağlam temeli ve sağlam kolanları gibidir. İnanç ve kültürün değerlerini imanî, insanî ve vicdanî gücüyle yaşatarak gelecek mirası oluşturup ileriye taşıyan kişidir aynı zamanda... Bu mirasın oluşumunda aile içi bilgi evlerinin hem öğretmeni hem de yöneticileri ve de bugünü geleceğe taşıyan arşiv ve kütüphanelerdir anneler.

Bu mesuliyetiyle çocuklarının ilk karakter harcını koyarak kişiliklerinin şekillenmesinde kendisi, ailesi ile ve toplumla uyum yeteneğini de kazandıran ilk adres yine annelerdir.

"Toprak, tohum misali" gibi karakteri eken, geliştiren ve yaşantısıyla insanlık hasadına dönüştüren anneler; aile içerisindeki sabır denizi oluşuyla da, sağlıklı ve dengeli yaşam ortamını hazırlayarak evlatlarının bu huzurlu ortamda bedensel ve ruhsal sağlıklı yaşamalarının da sanatkârıdır.

Dolayısıyla sevgi, güven, şefkat, sabır, inanç, adalet, merhamet gibi kavramları önce kendi hayatında inşa etmiş; yaşantısıyla da evlatlarına insan yaşamının vicdan ve ahlak olduğunun, onların da yaşantılarına yorumlatarak kanaviçe gibi işleyen sanatçılardır, anneler.

Tıpkı İmam Gazali'nin dediği gibi; "Azaların hareketleri gönül meyveleridir, ameller ise ahlakın neticesidir. Edep ve terbiye marifetten doğar. Gönüllerin içinde saklanan sevgiler işlerin menba-i (kaynağı), menşe-i ve çıkış mahallidir."

Hayata buradan da baktığımızda da gönüllerdeki sevgilerin menbaı, insanın vicdan ve ahlak kitabının yazarı da yine "Yaratılanı Yaradan'dan ötürü seven" ve dert edinen annelerdir.

İslamî Hayat: Çocuğun şahsiyeti oluşurken annenin davranışları nasıl tesir eder? Bu konuyu psikolojik ve manevi açıdan izah eder misiniz?

Zekiye Çapan: Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemin "Dünyanın en hayırlı nimeti sâliha hanımdır" (Müslim, rada' 64) buyurduğu bilinmektedir. Çünkü bir kadın, evlatları için bir rol modeldir.

Çocuk başkalarının sevinmesiyle sevinmeyi biliyor, başkalarını sevindirmeyi seviyor ise, insanları da dünyayı da güzelleştirmeyi hedefliyorsa bunu muhakkak ki annede gördüğü kalp ve akıl merkezli tutum ve davranışlarından öğrenmiştir.

Anne çocuğuna yerinde ikaz ve hatırlatmalarla dengeli yaşamayı öğretir. Her insanın aynı ölçüde sevilmeyebileceğini ancak; saygı gösterilmesi gerektiğini de öğretir.

Merhametinin olmadığı yerde insanlıktan bahsedilemeyeceğinin ilk mektebidir anneler. İnsan ilişkilerindeki "küçük görünen büyük şeylerin," bilhassa kardeşler arasındaki kıskançlık duygusunu oluşturmadan minimize veya yok etmenin terapistidir aynı zamanda anneler.

Çocuklara parayla değil erdemli olmayla mutlu olunacağını aile içindeki yaşantısıyla öğretendir anneler. Annelik, ince ruhlu ve zarif insanlar yetiştirme sanatıdır.

"Davranışa dönüşmeyen bilgi bilgisizliktir ve yüktür." Tıpkı insanların amellerinin, niyetlerinin meyvesi olması gibi...

Yardım ederken karşı tarafı incitmeden, eziklik hissettirmeden, karşılık beklemeden yapan; iyilik yapmanın insani ve vicdani bir haslet olduğunu yaşayarak öğreten ve çocuklarının da bu hasleti içselleştirip davranışlarına yansıtmasını sağlayan da yine annelerdir.

"Annem dediyse doğrudur," diyen çocuklar yetiştirerek, doğruluğunun tam bilinmediği bir sözün söylenmemesi gerektiğinin bilincinde olan bir kişilik yapısının kılavuzudur anneler...

Hz. Ali kerremallahu vechenin bir sözü vardır; "Bütün engellerin önünde nihayet baş eğecekleri bir kuvvet vardır; doğruluk." Bu doğrunun, hayatın vazgeçilmez zenginliği olduğunun sorumluluğunu hücrelerinde hisseden de annelerdir.

Çocuklarına doğru bir şeyler yaptıktan sonra hayattan korkulamayacağını ve hayatın güzel olduğunu, yaşamın imtihanı başarıyla geçeceğini öğretendir anneler.

Başkaları hakkında konuşulurken ve evlatlar arasındaki davranışlardaki hak hukuk gözetmesiyle adalet duygusunu öğretendir anne...

Yaşamın en önemli ölçüsünün "Hak" olduğunun (doğruyu görmesi) yanlışlara gözünü ve yüreğini kapatmamasını öğreten de annelerdir.

Çocuklarına gerçekleri, insanların ölçülerine göre değil, insanları gerçeklerin ölçülerine göre tanımayı da öğreten annelerdir.

Gömleğin ilk düğmesinin doğru iliklenmesi halinde diğerlerinin de sırayla doğru kapanacağını öğreten de annelerdir.

Dolayısıyla çocuğun temel gelişim evrelerinde; fiziksel gelişim, psikomotor gelişim, zihinsel (Bilişim) gelişim, dil gelişimi, duygusal gelişim, sosyal gelişim ve cinsiyet gelişiminin mimarları olan anneler! İnsan karakterinin aşama aşama inşa edildiği, doğru ve yanlışın bilinmesinin ilk müessesidir anne ve aile.

Necip Fazıl Kısakürek'in dediği gibi, "Her tenin hususi bir kokusu, her yüzün bir ifadesi olduğu gibi her davranışın da bir meşrebi vardır." Buradan hareketle çocuklarının davranışlarının meşrebinin aynı zamanda ilk laboratuarıdır da anneler...

Huzur ve mutluluğun bir istasyon değil bir yolculuk biçimi olduğunu öğretendir anneler!

Ve hayatı yaşarken de herkes kendi hayatının içinde hangi yaşta olursa olsun "Anne"sinin varlığını görmektedir. Bu anlamıyla biz anneler inancımız, kültürümüz, gelenek, göreneklerimiz örf ve adetlerimizin birleştirici gücünün ortak değerlerinin önemini çocuklarımıza öğretmeden önce kendi hayatımızın şiarı yapmalıyız. Ahlaki değerleri yasaların yaptırımıyla değil, doğru yaşamımızla çocuklarımıza benimsetmek gibi bir mesuliyetimizin olduğunu görmek zorundayız.

İslamî Hayat: Bir eğitimci olarak annenin öneminden bahsediyorsunuz. Malum, insan sahip olmadığı bir şeyi veremez. Peki, annelerin sorumlu olduğu bu eğitimi verecek donanıma sahip olmasının öneminden bahseder misiniz? Bir annenin kendini yetiştirmesi için aile reisinin ve çevrenin vermesi gereken desteğin önemi nedir?

Zekiye Çapan: Hemen herkesin bildiği gibi insanoğlu eğitimle öğrenir, bilgi sahibi olur-bilgiyle oluşan bilinciyle de maddi- manevi sorumluluklarının yönünü belirleyerek hayata hangi projeksiyondan bakacağını belirler. Bulunduğu hayat istasyonu yolculuğunda hem dünya hem de ahret mutluluğu için ömrünü yaşar.

Bu yaşam 1-7 yaş arası mayalanır. Gördükleri, duydukları, zihin kayıtlarına bu dönemde yazılır ve sonrasında da yeni uyaranlarla yorumlanır. Annenin mesuliyetinin en ağır olduğu, çocuk gelişiminin ne olduğunun, nasıl olduğunun en iyi bilinmesi gereken bir dönemi olduğu gibi; aynı zamanda da en önemli dönemlerin de ilkidir.

Çünkü çocuk gelişiminin ne olduğunu nasıl olduğunu en iyi bilmesi gereken dönemdir aynı zamanda. Çocuklardaki bu dönem yaşamının yön pusulasının ayarının yapıldığı dönemlerin ilk basamağıdır. Bu pusulanın ibresi çocuklarda bazen istenmeyen yönlere de kaymaya meyil eder. İşte o zaman yavrusu için kafa yorarak tıp, psikoloji ve maneviyat alanlarında çareler arayan kişidir de aynı zamanda anneler!

Evladının bir bahçıvan misali kimyasını (fıtratını) bilmek zorunda olan kişi olarak da adeta bir orkestra şefi gibi çocuğunun farklı yönlerini kabul eden, ona göre kendi içinde derinleşerek terbiye eden kişidir anneler.

"Tomurcuk derdinde olmayan ağaç odundur." Diyen Necip Fazıl Kısakürek, annenin ve ailenin çocuk yetiştirme derdinin olmasını bu sözüyle ne kadar da güzel ortaya koymuş.

Bir yanı biyolojik diğer yönüyle de kültürel ve toplumsal olan yavrusunun; tabiata ve ahlaki alana bağlayarak ilişkiler dünyasını kuran bir baş mimar ve yaşadığı dünyada çocuğuna kendi öz değerlerini ve değerlerin ürettiği kültürü öğreterek "Ruhunu inşa edenlerdir, anneler."

Buradan hareketle; anne insanlık yaşamında hiçbir görev ve görevin sorumluluğuyla mukayese edilemeyecek kadar mukaddes bir görev ve statüdür. Zira yavrusunu rahminde taşıdığı günden itibaren onun zihinsel ve duygusal "Ruh"unun, insanlık mühendisliğinin plan ve projesinde annenin izi ve onayı vardır.

Bu sebepledir ki insanlığın yaşam Anayasası olan Dinimiz, annenin öf bile denilemeyecek bir kişi olduğunu insanlığa bildirmiştir. (İsra; 23-25 ayrıca, Ankebut; 8, Lokman; 14-15, Ahkaf; 15)

Dolayısıyla annenin kim olduğuna, ona nasıl muamele edilmesi gerektiğine ve çocuk-anne sorumluluklarına en başından beri kutsal adresimizden bakmak, görmek ve anlamak gerekmektedir. Buradan hareketle; annenin hayattaki en temel değer olan insanlık için; yetiştirdiği evladının ilk mektebi olduğunu söyleyebiliriz.

Bu mektebin eğitim/öğretiminin ilk müfredat mayasıyla da sevgiyi ve hayata sevgiyle bakmayı ve hayatta nasıl yaşanması gerektiğinin de hayattaki ilk sınıf öğretmenidir, anneler. Çünkü çocuğunun yaşadığı hayatı inşa ederken aynı zamanda da ahirete hazırlayan kişi ve makamdır.

Öyle ki; tutum ve davranışlarıyla çocuğunun bedensel büyümede-olgunlaşma-gelişme ve psikolojik trafo merkezi olup, yaşamın enerjisini oluşturan kişilerdir. Unutulmaması gerekir ki; çocuğunu büyütmek kadar gelişiminin de manevî eğitim şekli ile olgunlaşacağını dert edinen anne, mutlu olan bir anne olduğu gibi, mutlu eden de yine bir annedir.

Anneden bahsederken günümüz şartlarındaki fıtrat rayından çıkmışlığından bahsetmek içimi acıttığı için benim inancımdaki ve benim kültürümdeki ve benim vicdanımdaki sakladığım anneden bahsetmek istedim.

İslamî Hayat: Allah razı olsun Zekiye Hanım. Çalışmalarınızda başarılar diliyoruz. Allah-u Zülcelâl hizmetlerinizi kabul etsin.